طب سنتی

همراه شدن دیابت با کاهش عملکرد کلیه، مسیر درمان و مراقبت از بیمار را پیچیده‌تر می‌کند؛ شرایطی که باعث شده پژوهشگران علاوه بر درمان‌های اصلی، به بررسی ظرفیت برخی ترکیبات طبیعی برای حمایت از وضعیت قند خون، التهاب و عملکرد بدن نیز روی بیاورند؛ یکی از این ترکیبات، روغن سیاه‌دانه است.

دمنوش‌ها قرن‌هاست در فرهنگ‌های مختلف، از جمله طب سنتی ایرانی، برای اهدافی مانند آرامش، کمک به هضم غذا و رفع برخی ناراحتی‌های خفیف استفاده می‌شوند. با این حال، طبیعی بودن یک گیاه به معنی بی‌خطر بودن آن برای همه افراد نیست. بعضی گیاهان می‌توانند با داروها تداخل داشته باشند یا برای گروه‌هایی مانند زنان باردار، کودکان و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مناسب نباشند.

آماندا سوسدا، متخصص تغذیه، می‌گوید: «دانه چیا در هر قاشق، مقدار زیادی فیبر دارد و راهی آسان برای جبران کمبود فیبر در رژیم غذایی افراد محسوب می‌شود.»
 هم دانه چیا و هم جو دوسر به عنوان غذاهایی مفید برای سلامت روده شهرت زیادی دارند و این شهرت بی‌دلیل نیست. هر یک از آن‌ها ترکیبی از فیبر و سایر مواد مغذی را فراهم می‌کنند که به هضم غذا کمک کرده و میکروب‌های مفید ساکن روده را تغذیه می‌کنند. اما اگر در آشپزخانه ایستاده‌اید و مردد هستید که کدام‌یک را در کاسه صبحانه خود جای دهید، شاید بد نباشد بدانید که آن‌ها واقعاً چه تفاوت‌ها و شباهت‌هایی با هم دارند. 

دانه شاهدانه یا دانه کتان؛ واقعاً کدام‌یک را باید مصرف کنید؟ یک متخصص تغذیه تفاوت‌های واقعی این دو دانه از نظر ارزش غذایی و اینکه آیا ترکیب کردن آن‌ها با یکدیگر مفید است یا نه، توضیح می‌دهد.

برخی مطالعات نشان می‌دهند دارچین و زنجبیل ممکن است به تنظیم قند خون، به‌ویژه قند خون ناشتا و بعد از غذا، کمک کنند؛ با این حال، شواهد درباره تأثیر خودِ چای دارچین و زنجبیل هنوز محدود است و نمی‌توان آن را جایگزین درمان‌های پزشکی دانست.

برخی گیاهان و مواد غذایی حاوی ترکیباتی هستند که در مطالعات آزمایشگاهی، فعالیت ضد باکتریایی یا ضد میکروبی از خود نشان داده‌اند. 

یک مرور پژوهشی جدید در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد مصرف مکمل زنجبیل ممکن است به کاهش فشار خون سیستولیک و دیاستولیک کمک کند؛ با این حال، متخصصان تأکید دارند زنجبیل نباید جایگزین داروهای تجویزشده برای فشار خون شود.

یافته‌های پژوهشی و بررسی‌های جدید نشان می‌دهد مصرف چای می‌تواند با برخی شاخص‌های بهتر سلامت، از جمله سلامت قلب و عملکرد مغز، ارتباط داشته باشد؛ با این حال متخصصان تأکید می‌کنند چای به‌تنهایی جایگزین تغذیه سالم یا درمان پزشکی نیست.

بابونه از قدیمی‌ترین گیاهان مورد استفاده در طب سنتی برای آرامش و مشکلات خواب است. بررسی‌های علمی نشان می‌دهد این گیاه ممکن است در بهبود برخی شاخص‌های خواب نقش داشته باشد، اما شواهد موجود هنوز برای اثبات اثر قطعی آن در درمان بی‌خوابی کافی نیست.

یک مرور علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد روغن نعناع فلفلی می‌تواند در کاهش درد شکم و شدت برخی علائم سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) مؤثر باشد؛ با این حال، این اثر بیشتر درباره فرآورده‌های استانداردشده روغن نعناع بررسی شده و با مصرف معمول دمنوش نعناع یکسان نیست.

پروبیوتیک‌ها این روزها بیشتر از همیشه سر زبان‌ها افتاده‌اند؛ از ماست و کفیر گرفته تا خوراکی‌های تخمیری که گفته می‌شود برای سلامت روده مفیدند. اما جالب است بدانید نگاه طب ایرانی به این خوراکی‌ها فقط به گوارش محدود نمی‌شود و نکات قابل‌توجهی درباره جایگاه آنها در سبک زندگی و تغذیه دارد.

یک متخصص داروسازی سنتی با اشاره به افزایش مصرف نوشیدنی‌های حاوی تخم شربتی در فصل گرما، گفت: تخم شربتی می‌تواند با حفظ رطوبت در دستگاه گوارش و کاهش احساس تشنگی، به تحمل بهتر گرما کمک کند، اما جایگزین آب آشامیدنی و جبران‌کننده کم‌آبی بدن نیست.

کاهش وزن همیشه به رژیم‌های سخت و حذف‌های طولانی محدود نمی‌شود؛ برخی نوشیدنی‌های طبیعی به‌دلیل داشتن ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و اثرات احتمالی بر سوخت‌وساز بدن، می‌توانند در کنار سبک زندگی سالم به کنترل وزن کمک کنند.

شاید تصور کنید برای دریافت ویتامین C فقط باید سراغ پرتقال و کیوی بروید، اما چند گیاه و ادویه ساده در آشپزخانه می‌توانند سهمی از نیاز روزانه بدن به این ماده مغذی را تأمین کنند.