فرق کیست مویی و جوش؛ چرا اشتباه گرفتنشان دردسرساز می‌شود؟

هم کیست مویی و هم جوش مقعد و کورک می‌توانند باعث ایجاد برآمدگی‌های زیرپوستی و دردناک شوند. این عارضه‌ها از نظر ظاهری شباهت‌هایی دارند، اما ریشه ایجاد و شیوه درمان آن‌ها کاملا با یکدیگر فرق می‌کند. در این بخش، تفاوت میان کیست مویی و جوش کمر را با بیان ساده توضیح می‌دهیم.

کیست مویی چیست؟

کیست مویی یا سینوس پیلونیدال (PNS) که معمولا در پایین‌ترین قسمت کمر و در انتهای خط باسن تشکیل می‌شود، یک عارضه پوستی شایع است. افرادی که پرموترند یا موهای ضخیم در ناحیه مقعد دارند، بیشتر در معرض ابتلا به کیست مویی قرار دارند، زیرا یکی از علت‌های اصلی این عارضه رشد مو در زیر پوست است.

تجمع این موها همراه با سلول‌های مرده، ترشحات و آلودگی‌ها باعث تشکیل یک حفره یا سوراخ کوچک می‌شود که به مرور زمان می‌تواند بزرگ‌تر، دردناک و حتی عفونی شود.

علت اصلی به وجود آمدن این بیماری مشخص نیست ولی اتفاقی که در این بیماری رخ می دهد باعث می شود که بدن موی بازگشته به زیر پوست را به عنوان یک عامل بیگانه تلقی می کند و با شروع واکنش دفاعی علیه آن عفونت و درد آغاز می‌شود.

انواع گوناگونی از کیست وجود دارد که بعضی از آن‌ها حتی ممکن است در ظاهر شبیه تومورهای خطرناک باشند، اما در اکثر موارد کاملا خوش‌خیم و غیرسرطانی‌اند.

از آنجایی که کیست‌ها هم می‌توانند متورم یا چرکی شوند، خیلی اوقات با کورک یا آبسه اشتباه گرفته می‌شوند.

علائم کیست مویی

در مراحل ابتدایی شاید کیست مویی فقط یک برجستگی کوچک و بدون درد باشد، اما اگر حفره دچار عفونت شود به شکل آبسه چرکی ظاهر شده و می‌تواند با درد شدید، تورم، ترشح بدبو و التهاب همراه باشد.

معمولا علائم کیست مویی به صورت تدریجی ظاهر می‌شوند و در صورت ایجاد عفونت، اولین نشانه آن در بسیاری از افراد، تشکیل آبسه دردناک در ناحیه دنبالچه است. وجود موهای ضخیم و برگشت‌ خورده در این ناحیه، احتمال عفونی شدن کیست را افزایش می‌دهد.

از شایع‌ترین علائم کیست مویی می‌توان به درد و حساسیت هنگام نشستن، تورم و قرمزی، احساس گرمی در ناحیه، وجود توده یا برجستگی در بالای خط باسن، خروج چرک یا خونابه، بوی نامطبوع ناشی از عفونت و ایجاد سوراخ‌ یا کانال‌های کوچک (سینوس) روی پوست اشاره کرد.

در موارد شدید این عوارض می‌توانند بارها عود کنند و گاهی با دردهای ناشی از ضربه یا نشستن طولانی‌ مدت اشتباه گرفته می‌شوند. در این شرایط، مراجعه به پزشک متخصص کیست مویی بهترین تصمیم است تا از گسترش عفونت جلوگیری شود.

برای درمان کیست مویی بسته به شدت بیماری، گزینه‌های مختلفی وجود دارد. موارد خفیف معمولا با لیزر کیست مویی یا روش‌های کم‌ تهاجمی کنترل می‌شوند، اما اگر کیست عفونی و بزرگ باشد، ممکن است نیاز به عمل جراحی برای تخلیه یا خارج‌ کردن کامل سینوس وجود داشته باشد. تشخیص به‌موقع می‌تواند روند درمان را بسیار ساده‌تر کند.

اگر درمان سینوس پیلونیدال به‌موقع انجام نشود، با پیشرفت عفونت احتمال بروز عوارض مختلف این بیماری افزایش می‌یابد. در مقاله کیست مویی چیست کلینیک زارعی به‌ طور کامل به این عوارض و روش‌های پیشگیری از آن‌ها پرداخته شده است.

جوش مقعدی چیست؟

جوش‌های ناحیه مقعد معمولا شبیه همان جوش‌هایی هستند که در بخش‌های دیگر بدن ایجاد می‌شوند، اما به دلیل حساسیت و تعریق بیشتر این ناحیه، ممکن است دردناک‌تر یا آزاردهنده‌تر باشند. این جوش‌ها می‌توانند به شکل‌های زیر ظاهر شوند:

• جوش سرسفید (برآمدگی‌های کوچک و بسته)
• جوش سرسیاه (منافذ باز که به دلیل اکسید شدن تیره می‌شوند)
• پاپول‌های سفت و برجسته
• جوش‌های چرکی با نوک سفید یا زرد
• یا ندول‌های عمیق و دردناک در زیر پوست

با این که جوش‌های مقعدی اغلب بی‌خطرند، اما اگر با علائمی مثل درد و التهاب، عفونت و ترشحات همراه شوند یا خود به خود از بین نروند، ممکن است نشانه عارضه دیگری مثل آبسه و کورک یا کیست مویی باشند و باید توسط پزشک متخصص درمان شوند.

علل جوش مقعدی

جوش‌های مقعدی زمانی ایجاد می‌شوند که منافذ پوست یا فولیکول‌های مو در ناحیه حساس اطراف مقعد به دلیل عواملی مانند بهداشت نامناسب، تعریق زیاد، اصلاح موهای زائد، اصطکاک ناشی از لباس‌های تنگ یا نشستن طولانی‌مدت مسدود و ملتهب شوند.

تجمع چربی، عرق و باکتری در این ناحیه می‌تواند محیطی مناسب برای التهاب و بروز انواع جوش‌ها، از سرسفید و سرسیاه گرفته تا جوش چرکی و ندول ایجاد کند. گرچه بیشتر این جوش‌ها بی‌خطراند، اما اگر با درد، ترشح و قرمزی شدید همراه باشند یا طی چند روز بهبود پیدا نکنند، ممکن است نشانه مشکلی جدی‌تر مثل آبسه، کورک یا حتی کیست مویی باشند و در این شرایط بهتر است توسط پزشک بررسی و درمان شوند.

تفاوت کیست مویی و جوش مقعدی

این دو عارضه از نظر علت ایجاد، علائم و حتی روش‌های درمان با یکدیگر متفاوت‌اند که در ادامه جدول مقایسه آن‌ها را مشاهده می‌کنید:

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورتی که علائم زیر را تجربه می‌کنید، زمان آن است که برای بررسی و درمان کیست مویی (سینوس پیلونیدال) به پزشک مراجعه کنید. مشاهده این نشانه‌ها معمولا نشان می‌دهد که عفونت در حال پیشرفت است و نیاز به ارزیابی تخصصی وجود دارد:

• درد شدید در ناحیه دنبالچه
• ترشح چرکی یا بدبو از منفذ
• تورم قابل‌توجه یا گرم بودن پوست
• عدم بهبود علائم پس از چند روز
• بروز تب یا نشانه‌های عفونت گسترده

در چنین شرایطی، پزشک با معاینه فیزیکی ناحیه، بررسی ترشحات و در صورت نیاز انجام آزمایش خون (برای تشخیص التهاب و عفونت)، می‌تواند به‌طور دقیق وضعیت را ارزیابی کند. معمولا این معاینات برای تشخیص کافی است و به ندرت نیاز به تصویربرداری انجام می‌شود.