خبرگزاری مهر، گروه استانها-محمدرضا بهرامیصفت: هفته ازدواج در همدان، امسال هم با برگزاری برنامههای فرهنگی و حمایتی برای ترویج «ازدواج آگاهانه و پایدار» دنبال شد؛برنامههای هفته ازدواج شامل نشستهای تخصصی، مشاورههای خانوادگی، همکاری با اصناف برای ارائه بستههای تشویقی به زوجهای جوان و … میشد اما آنچه در کنار این رخدادهای امیدآفرین خودنمایی میکند، شکاف میان «برنامههای فرهنگی» و «چالشهای اقتصادی و ساختاری» پیشروی تصمیمگیری جوانان برای آغاز زندگی مشترک است؛ چالشی که در آمارهای رسمی نیز نمود دارد.
بر اساس دادههای اعلامشده درباره روند ازدواج در استان همدان، در سالهای اخیر همدان نیز مانند بسیاری از استانهای کشور شاهد کاهش ازدواجهای ثبتشده بوده است؛ بهگونهای که تعداد وقایع ازدواج ثبتشده در استان از حدود ۱۲ هزار فقره به حدود ۹ هزار و ۶۶۰ فقره ازدواج در سال 1404 رسیده و این تغییر، افت ۶ درصدی را نشان میدهد. این کاهش ازدواج، پیام روشنی برای سیاستگذاری و اجرای برنامههای حمایتی دارد؛ برنامههایی که صرفاً به رویدادهای نمادین محدود نشود و به موانع واقعی زندگی جوانان بپردازد.
یکی از مهمترین دغدغههای جوانان در آستانه ازدواج، فشار هزینههای اولیه زندگی و دشواری در دسترسی به حمایتهای مالی است.
در همین چارچوب، «وام ازدواج» به عنوان یکی از کلیدیترین ابزارهای تسهیلگری مطرح است؛ اما گزارشها از ایجاد صفهای طولانی و کندی روند پرداخت حکایت دارد. هرچند ثبتنام وام ازدواج از سوی سامانه مربوطه از مدتی قبل از سر گرفته شده، اما بسیاری از زوجهای جوانی که پیش از این ثبتنام کردهاند، با انتظار بیش از یکساله برای دریافت تسهیلات مواجه شدند.
این وضعیت، عملاً زمان تصمیمگیری برای تشکیل خانواده را به تعویق میاندازد و در نهایت میتواند به کاهش انگیزه برای ازدواج یا تغییر زمان آن منجر شود.
آموزش و مشاوره؛ تلاشی برای کاهش ریسکهای زندگی مشترک
در برنامههای هفته ازدواج، بخش مهمی از فعالیتها به «آموزش مهارتهای زندگی» و «مشاوره پیش از ازدواج» اختصاص یافته است. خانههای جوان استان همدان با همکاری تیمهای تخصصی روانشناسی و مشاوره، میزبان نشستهایی با موضوعاتی مانند معیارهای صحیح انتخاب همسر، مهارتهای ارتباط مؤثر، شیوههای حل اختلاف و آشنایی با ویژگیهای یک ازدواج موفق و پایدار هستند.
این رویکرد در مسیر تحکیم بنیان خانواده معنا پیدا میکند؛ چراکه علاوه بر ترغیب جوانان به ازدواج، باید برای حفظ و تثبیت زندگی مشترک نیز برنامه داشت. در همین راستا، کاهش آمار طلاق در استان—که از مسیر اقدامات پیشگیرانه مشاورهای و آموزشهای تخصصی دنبال شده—نشان میدهد مداخلات فرهنگی و روانی میتواند بخشی از مسئله را حل کند اما باید این خدمات تداوم داشته باشد و دسترسی جوانان به این خدمات آسانتر باشد.
یکی از وجوه ملموس در برنامههای هفته ازدواج در حمایت از زوجهای جوان، طراحی «بستههای تشویقی» از سوی اصناف و فروشگاههای خدماتی و کالایی است. طبق رویکرد اعلامشده، با همکاری فروشگاههای مرتبط با لوازم خانگی، پوشاک و سایر مراکز ارائه خدمات، تلاش شده هزینههای اولیه زندگی تا حدی کاهش یابد. هدف از این همکاریها، کاهش بار مالی تشکیل خانواده و کمک به زوجهایی است که باوجود میل به ازدواج، با موانع اقتصادی روبهرو هستند.
افت آمار از ۱۲ هزار ازدواج به کمتر از ۱۰ هزار فقره در همدان
معاون امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان همدان در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به برنامههای اجراشده در هفته جمعیت و هفته ازدواج در سطح استان همدان، اظهار کرد: خوشبختانه با برنامهریزی دقیق و هدفمندی که در معاونت فرهنگی و امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان انجام شده، مجموعه گستردهای از جشنها، نشستهای تخصصی و کارگاههای آموزشی در شهرستانهای مختلف استان برگزار شد که بازتاب مثبت و استقبال پرشوری از سوی خانوادهها و جامعه جوانان به همراه داشت.
مهدی چاروسایی افزود: به مناسبت هفته جمعیت، یکی از ویژهترین رویدادهای فرهنگی استان با حضور نزدیک به ۴۰۰ خانواده همدانی برگزار و از مادران موفقی که در عین ایفای نقش مادری در مسئولیتهای خطیر اجتماعی از جمله پزشکی و معلمی حضور فعالانه دارند، تجلیل شد، تا این پیام مهم به نسل جوان مخابره شود که فرزندآوری و مادر بودن نهتنها محدودیتی برای پیشرفت زنان ایجاد نمیکند، بلکه میتواند انگیزهای مضاعف برای نقشآفرینی مؤثرتر در عرصههای گوناگون اجتماعی باشد.
وی با بیان اینکه ترویج فرهنگ ازدواج آگاهانه و پایدار یکی از اولویتهای اصلی به شمار میرود، گفت: خانههای جوان استان در راستای ترویج فرهنگ ازدواج آگاهانه و پایدار با همکاری تیمهای تخصصی روانشناسی و مشاوره، میزبان جلسات آموزشی و گفتگوهای صمیمانه با جوانان هستند و در این نشستها به مباحثی همچون معیارهای صحیح انتخاب همسر، مهارتهای ارتباطی مؤثر، شیوههای حل تعارض و ویژگیهای یک ازدواج موفق و پایدار پرداخته میشود.
معاون امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان همدان تصریح کرد: جلسات مشاوره و گفتگو با جوانان با استقبال خوبی مواجه شده و این جلسات به صورت مستمر و با رویکردی کاملاً تخصصی در هفتهها و ماههای آتی نیز ادامه خواهد یافت.
وی ادامه داد: تلاش میکنیم با گسترش دامنه این برنامههای فرهنگی و مشاوره، سطح آگاهی و آمادگی جوانان را برای ورود به زندگی مشترک ارتقا بخشیم و از بروز مشکلات بعدی در مسیر زندگی زناشویی پیشگیری کنیم.
چاروسایی با اشاره به اقدامات حمایتی انجام شده در حوزه تأمین معیشت و نیازمندیهای زوجهای جوان خاطرنشان کرد: امسال بسته جامع و متنوعی از خدمات حمایتی با همکاری گسترده اصناف، فروشگاههای معتبر لوازم خانگی، پوشاک و سایر مراکز خدماتی در استان طراحی و اجرایی شد که بر اساس آن، زوجهای جوان میتوانند از تخفیفهای ویژه و قابل توجهی برای تأمین مایحتاج اولیه زندگی خود بهرهمند شوند و به این شکل بخشی از فشارهای اقتصادی ناشی از هزینههای سنگین ازدواج کاهش یابد.
وی در ادامه با اشاره به تفاهمنامههای منعقدشده با مجموعههای مختلف خدماتی و رفاهی استان همدان، گفت: این تفاهمنامهها با هدف تسهیل فرآیند تأمین جهیزیه و سایر نیازمندیهای ضروری برای زوجهای جوان به امضا رسیده است و امیدواریم با گسترش این همکاریها در آینده نزدیک، بتوانیم خدمات گستردهتری را به جامعه هدف ارائه دهیم.
معاون امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان همدان با بیان اینکه تحلیل و بررسی آمارهای جمعیتی استان نشاندهنده وجود چالشهای جدی در حوزه ازدواج است، گفت: متأسفانه در یک دهه اخیر، روند ازدواج در استان همدان همانند بسیاری از نقاط کشور سیر نزولی داشته است؛ بهگونهای که تعداد وقایع ازدواج ثبتشده از حدود ۱۲ هزار فقره در سالهای پیش به ۹ هزار و ۶۶۰ فقره در سال 1404 کاهش یافته که کاهش ۶ درصدی را نشان میدهد و زنگ هشداری جدی برای مسئولان و دستگاههای متولی محسوب میشود.
وی با تأکید بر اینکه عوامل اقتصادی، نرخ بالای بیکاری، دشواری تأمین مسکن و طولانیشدن فرآیند دریافت تسهیلات بانکی از مهمترین دلایل کاهش تمایل جوانان به ازدواج به شمار میرود، افزود: در سال ۱۴۰۲ تعداد ازدواجهای ثبتشده در استان ۱۰ هزار و ۲۶ فقره بوده است و کاهش تدریجی آمار ازدواج، ضرورت بازنگری جدی در سیاستهای حمایتی و تسهیلگری دستگاههای اجرایی را بیش از پیش آشکار میسازد.
چاروسایی در بخش دیگری از سخنان خود با اعلام خبر خوش کاهش آمار طلاق در استان همدان بیان کرد: خوشبختانه با اقدامات پیشگیرانه و مداخلات تخصصی که در قالب مشاورههای پیش از ازدواج، آموزشهای مهارتهای زندگی و برگزاری کارگاههای تحکیم بنیان خانواده انجام شده است، شاهد کاهش چشمگیری در آمار طلاق استان هستیم؛ بهطوریکه تعداد طلاقهای ثبتشده از ۳ هزار و ۷۱۷ فقره در 1403 به ۳ هزار و ۲۶ فقره در سال 1404 کاهش پیدا کرده که این رقم معادل ۱۰ درصد کاهش محسوب میشود.
انتظار یکساله زوجها برای وام ازدواج؛ چالش جدی جوانان همدانی
وی کاهش آمار طلاق را حاصل تلاش مستمر مراکز مشاوره، همکاری دستگاههای فرهنگی و تغییر نگرش خانوادهها نسبت به موضوع طلاق و پیامدهای آن دانست و عنوان کرد: تداوم این روند نیازمند حمایت همهجانبه دستگاههای اجرایی و استمرار برنامههای آموزشی و مشاورهای در سطح استان است.
معاون امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان همدان در ادامه به موضوع تسهیلات بانکی اشاره کرد و با بیان اینکه وضعیت پرداخت تسهیلات بانکی به یکی از دغدغههای اصلی جوانان در آستانه ازدواج تبدیل شده است، گفت: اگرچه سایت ثبتنام وام ازدواج از دو هفته پیش مجدداً بازگشایی و فعالیت خود را از سر گرفته است، اما متأسفانه بسیاری از زوجهای جوانی که پیش از این ثبتنام کردهاند، بیش از یک سال است که در صف انتظار بانکها برای دریافت این تسهیلات به سر میبرند و این موضوع تأثیر مستقیمی بر تصمیمگیری آنها برای آغاز زندگی مشترک داشته است.
وی با اشاره به جایگاه پیشین استان همدان در زمینه پرداخت وام ازدواج گفت: استان همدان در گذشته با تلاش مجموعه بانکهای عامل و هماهنگی دستگاههای اجرایی، موفق به کسب رتبه نخست کشور در پرداخت وام ازدواج شده بود اما متأسفانه در ماههای اخیر و به دلیل محدودیتهای اعتباری و کاهش منابع تخصیصیافته، این جایگاه تنزل یافته و روند پرداخت تسهیلات با کندی قابل توجهی مواجه شده است.
چاروسایی در ادامه با بیان اینکه بانک مرکزی و شبکه بانکی استان باید توجه ویژهای به این معضل داشته باشند، خاطرنشان کرد: انتظار میرود بانک مرکزی با تخصیص اعتبارات ویژه و افزایش سهمیه تسهیلات ازدواج استان همدان، زمینه را برای تسریع در پرداخت وامها و کاهش صف طولانی انتظار فراهم آورد تا جوانان بتوانند با دغدغه کمتری برای تشکیل زندگی مشترک اقدام کنند و شاهد رونق دوباره ازدواج در استان باشیم.
معاون امور جوانان ادارهکل ورزش و جوانان استان همدان همچنین به تعداد موالید استان پرداخت و با بیان اینکه وضعیت موالید در استان نیز نیازمند توجه و برنامهریزی دقیق است، گفت: در سال گذشته شاهد افزایش نسبی تعداد نوزادان متولدشده در استان بودیم که این موضوع امیدوارکننده است اما کافی نیست و باید با اجرای برنامههای تشویقی و حمایتی بیشتر، این روند را تقویت کنیم.
وی افزود: سیاستهای جمعیتی نیازمند نگاهی بلندمدت و برنامهریزی چندبعدی است و صرفاً با برگزاری جشنها و برنامههای نمادین نمیتوان به نتایج مطلوب دست یافت؛ بلکه باید بستههای حمایتی معیشتی، تسهیلات مسکن، اشتغال و خدمات بهداشتی و درمانی به صورت هماهنگ و یکپارچه در کنار برنامههای فرهنگی و ترویجی قرار گیرند تا شاهد نتایج مؤثر در حوزه جمعیت باشیم.
چاروسایی در ادامه با اشاره به لزوم همکاری بینبخشی و همافزایی میان دستگاههای اجرایی استان تصریح کرد: موضوع جمعیت و خانواده صرفاً به یک دستگاه خاص مربوط نمیشود و تمامی نهادهای اجرایی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی باید در این زمینه پای کار باشند و با همکاری یکدیگر بستر مناسبی را برای تشویق جوانان به ازدواج و فرزندآوری فراهم آورند.
وی در پایان با قدردانی از همراهی دستگاههای اجرایی و اصناف استان در اجرای برنامههای هفته ازدواج و هفته جمعیت، گفت: امیدواریم با استمرار این همکاریها و تقویت برنامههای حمایتی، شاهد بهبود شاخصهای جمعیتی در استان همدان باشیم و بتوانیم گامهای مؤثری در راستای تسهیل ازدواج جوانان و تحکیم بنیان خانوادهها برداریم.
جمعبندی آنچه در هفته ازدواج همدان رخ داده، نشان میدهد که فعالیتهای فرهنگی و مشاورهای به طور جدی دنبال شده است؛ اما همچنان چالشی مثل افت نرخ ازدواج به دلیل هزینههای بالای آغاز زندگی مشترک، دشواری تأمین مسکن و تعلل در پرداخت تسهیلات، مانع از تبدیل این برنامهها به یک تحول پایدار میشود.
به همین دلیل، به نظر میرسد برای اثرگذاری واقعی در شاخصهای جمعیتی و سلامت خانواده، باید بستههای حمایتی به شکل «چندبعدی و یکپارچه» طراحی شوند؛ بستههایی که در کنار آموزش و فرهنگسازی، شامل تسهیلات واقعی، مسکن، خدمات معیشتی، و کاهش اصطکاکهای اداری در پرداخت وامها باشد. هفته ازدواج در همدان میتواند شروع این مسیر باشد؛ اما تداوم آن در ماههای بعد، شرط اصلی موفقیت است.
نظرات کاربران