خبرگزاری مهر، گروه استانها – اسلام آذرمی: همزمان با فرارسیدن تاسوعا و عاشورای حسینی، شهر تاریخی اردبیل که در فرهنگ دینی و تاریخی ایران به دارالارشاد شهرت یافته است، بار دیگر غرق در عزا و ماتم شد. دیار پیران و عارفان، که همواره مهد علم و ولایت بوده، در دهمین روز از ماه محرم الحرام ۱۴۴۸ قمری، با شکوهی کمنظیر میزبان خیل عظیم عزاداران اباعبدالله الحسین (ع) بود و فضای این شهر باستانی را عطر و بوی کربلا فرا گرفت.
بامداد عاشورا؛ مقتلخوانی در مسجد تاریخی میرزاعلیاکبر
از ساعات ابتدایی بامداد روز عاشورا، مسجد تاریخی و ارزشمند میرزاعلیاکبر مرحوم که یکی از کهنترین مساجد اردبیل و یادگار ارزشمند دوره قاجار در دل راسته بازار قدیمی این شهر محسوب میشود، میزبان هزاران عزادار حسینی بود. جمعیت انبوهی از اقشار مختلف مردم، منتظر آغاز مراسم مقتلخوانی توسط حضرت آیتالله سیدحسن عاملی (نماینده محترم ولی فقیه در استان و امام جمعه اردبیل) نشسته بودند.
آیتالله عاملی به قرائت مقاتل و روایت مصائب اهل بیت (ع) پرداختند. ایشان در سخنان خود، ابعاد مختلف قیام عاشورا را نه تنها در افق تاریخ، بلکه در متن زندگی امروز مسلمانان ترسیم کردند و با اشاره به فرمایشات رهبر شهید، بر زنده نگه داشتن حماسه کربلا به عنوان مایه هویت و بصیرت جامعه تاکید ورزیدند. در این مراسم، عزاداران با سینهزنی و نوحهسرایی هماهنگ، یاد و خاطره شهیدان دشت نینوا را گرامی داشتند و فضای مسجد را به حسینیهای از عشق و شهادت تبدیل کردند. اوج این مراسم، روایت لحظه شهادت حضرت اباعبدالله (ع) و تشنگی اهل بیت بود که هقهق جمعیت را برانگیخت و بسیاری از حاضران را به گریه و زاری وا داشت.
حرکت کاروانی و اقامه نماز ظهر عاشورا در «شهیدگاه» اردبیل
با نزدیک شدن به اذان ظهر، حرکت دستههای عظیم عزاداری از مسجد میرزاعلیاکبر و سایر حسینیهها و تکایا به سمت میدان تاریخی عالیقاپو (شهیدگاه) آغاز شد. میدان شهیدگاه اردبیل که خود نمادی از تاریخ و هویت این شهرستان است، با سیاهپوشی و نصب پرچمهای عزاداری، آماده میزبانی از باشکوهترین آیین مذهبی روز عاشورا یعنی اقامه «نماز ظهر عاشورا» شد.
این آیین نورانی که با نیت همراهی با آخرین نماز حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در صحرای کربلا و به امامت حضرت آیتالله عاملی برگزار شد، صحنهای بدیع و فراموشنشدنی از مقاومت در برابر ظلم و ظالم را ترسیم کرد. در این مراسم، هزاران نفر از مردان، زنان و کودکان در صفهای منظم و فشرده به امامت نماینده ولی فقیه به نماز ایستادند و فریاد «اللهم العن قتلة الحسین» را بر زبان جاری کردند. سردار و فرماندهان نظامی، مسئولین استانی، اقشار مختلف اصناف، دانشجویان و روحانیون همگی در این صفوف یکپارچه حضور داشتند و نماز را به یاد نماز خونین کربلا اقامه کردند.
یکی از ویژهترین بخشهای این آیین، برگزاری مراسم روضهخوانی و ذکر مصیبت در بینالصلاتین (میان دو نماز ظهر و عصر) بود. در فاصله کوتاه میان نماز ظهر و عصر، مداحان و ذاکران اهل بیت (ع) به نوحهسرایی پرداختند و روضه جانسوز حضرت رباب (س) و علیاصغر (ع) را قرائت کردند که حال و هوای معنوی و ملکوتی خاصی به این برنامه بخشید و اشک عزاداران را جاری ساخت. آیتالله عاملی در خطبه مختصر خود در بینالصلاتین، بر تبعیت از مکتب حسینی و استقامت در مسیر حق تاکید کرده و فرمودند: «عاشورا فقط یک روز تاریخ نیست، بلکه یک مکتب همیشگی برای مبارزه با کفر و استکبار است.
تعزیهخوانی، شبیهسازی و آیینهای سنتی عاشورا
پس از اقامه نماز، فضا به آیینهای نمایشی و سنتی اختصاص یافت. تعزیهخوانی و شبیهخوانی واقعه کربلا در نقاط مختلف شهر و به ویژه در میدان شهیدگاه با استقبال بینظیر مردم روبرو شد. گروههای تعزیهخوان که لباسهای تاریخی و سنتی به تن داشتند، صحنههای حماسی و اندوهبار کربلا از جمله واقعه شهادت حضرت قاسم (ع)، حضرت علیاکبر (ع) و لحظه وداع حضرت زینب (س) را به تصویر کشیدند. اجرای زنده این صحنهها با نالههای واماندگی زنان و فریادهای «یا حسین» مردم، اشکهای تازهای را بر گونهها جاری میساخت.
همزمان، دستههای مختلف سینهزنی و زنجیرزنی با ریتمهای منظم و هماهنگ، کوچهپسکوچههای تاریخی اردبیل را درنوردیدند. حرکت دستههای عزاداری که با طبل و سنج و پرچمهای منقش به نام مبارک امام حسین (ع) همراه بود، جلوهای از ارادت دیرینه مردم این دیار به خاندان عصمت و طهارت را به نمایش گذاشت.
در کنار آیینهای معنوی، رسم دیرینه احسان و نذورات نیز در اردبیل رنگ و بوی خاصی داشت. از صبح زود، موکبهای متعدد در مسیر راهپیمایی و در جوار مساجد و حسینیهها برپا شده بود و عزاداران را به صرف چای، شربت و شلهزرد دعوت میکردند. اما نماد بارز غذای نذری عاشورا در اردبیل، «پیچاق قیمه» است؛ خوراکی سنتی و محلی که با گوشت گوسفندی، پیاز داغ و ادویههای مخصوص به آهستگی طبخ میشود و میان عزاداران توزیع میگردد. بوی خوش این غذای نذری که از خیمهگاههای عزاداری به مشام میرسید، تداعیگر سفرههای کریمانه اهل بیت (ع) بود. علاوه بر پیچاق قیمه، نذریهای رایج دیگری چون آش رشته، حلیم و خرما نیز در میان مردم پخش شد و صحنههای وحدت و همدلی را در این روز بزرگ رقم زد.
عاشورای حسینی در اردبیل، امسال نیز تلفیقی زیبا از معرفت دینی، عشق اهل بیت (ع)، پایبندی به آداب کهن ایرانی-اسلامی و بصیرت سیاسی بود. از مقتلخوانی پرشور آیتالله عاملی در مسجد تاریخی میرزاعلیاکبر تا اقامه نماز مقاومت در شهیدگاه، و از آیینهای تعزیه و نخلگردانی تا توزیع نذورات اصیل محلی، همگی نشان از عمق باورها و فرهنگ غنی این دیار دارد.
بدون تردید، برگزاری چنین مراسمی با عظمت، پیام عاشورا مبنی بر ظلمستیزی، امر به معروف و دفاع از مظلوم را به نسل جوان منتقل میکند و باعث میشود نام و یاد سیدالشهدا (ع) تا همیشه تاریخ در قلبها زنده بماند. گزارش تصویری حاضر، گوشههای از این حماسه عاطفی و الهی را به نمایش میگذارد که در آن، سیاهپوشی عزا و نوای گرم «یا حسین» تا غروب آفتاب، شهر اردبیل را در بر گرفته بود. انشاالله که خداوند متعال همه عزاداران و خادمان این راه را با مولایشان اباعبدالله الحسین (ع) محشور گرداند.
نظرات کاربران