به گزارش خبرنگار مهر، احمد قرهباغیان مدیرعامل سازمان انتقال خون کشور در نشست خبری روز جهانی اهداکنندگان خون حضور پیدا کرد و گفت: با وجود تعطیلیهای مکرر ناشی از آلودگی هوا و محدودیتهای مصرف انرژی در ماههای پایانی سال، ذخایر خون کشور با برنامهریزیهای انجامشده به طور چشمگیری افزایش یافت و برای نخستین بار از مرز ۱۲ روز ذخیره خون عبور کرد.
وی با اشاره به همزمانی آغاز ماه مبارک رمضان با روزهای پایانی سال ۱۴۰۴ گفت: پیش از آغاز جنگ ۴۰ روزه، ذخیره خون کشور در حدی بود که در صورت تعطیلی مراکز انتقال خون، امکان تأمین نیاز مراکز درمانی برای حدود پنج روز وجود داشت. اما پس از احساس نیاز به افزایش آمادگی، برنامهریزیهای جدیدی برای افزایش ذخایر و جابهجایی فرآوردههای خونی در سطح کشور انجام شد.
به گفته قرهباغیان، در پایان اسفندماه ذخیره خون کشور دو برابر شد و در فروردینماه برای نخستین بار میزان ذخیره خون ایران از ۱۲ روز فراتر رفت. این در حالی است که استاندارد ذخیره خون در کشورهای توسعهیافته بین ۸ تا ۱۲ روز است و برای کشوری در حال توسعه مانند ایران، ذخیره ۷ تا ۸ روز نیز مطلوب ارزیابی میشود.
مدیرعامل سازمان انتقال خون، استقبال گسترده مردم از اهدای خون را عامل اصلی این موفقیت دانست و افزود: بسیاری از داوطلبان ساعتها در صف مراکز انتقال خون حضور یافتند تا پس از انجام آزمایشهای سلامت، خون و فرآوردههای مورد نیاز مراکز درمانی کشور را تأمین کنند.
وی همچنین از افزایش مشارکت بانوان در اهدای خون خبر داد و گفت: سهم بانوان از اهدای خون در دوران جنگ تحمیلی عراق علیه ایران حدود ۳۰ درصد بود، اما این میزان در سالهای اخیر به کمتر از ۵ درصد کاهش یافته بود. با این حال، در اسفندماه ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۳، میزان مراجعه بانوان برای اهدای خون بیش از ۷۹ درصد افزایش یافت که اتفاقی بسیار ارزشمند محسوب میشود.
قرهباغیان، جوانان زیر ۲۵ سال را دیگر گروه هدف این سازمان عنوان کرد و افزود: با توجه به حرکت جمعیت کشور به سمت سالمندی، هم میزان مصرف خون و فرآوردههای خونی افزایش مییابد و هم احتمال کاهش اهداکنندگان در سالهای آینده وجود دارد. از این رو جذب نسل جوان اهمیت ویژهای دارد.
وی ادامه داد: در اسفندماه ۱۴۰۴، تعداد اهداکنندگان بار اولی زیر ۲۵ سال نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۶۵ درصد افزایش یافت که نشاندهنده موفقیت برنامههای جذب جوانان است.
مدیرعامل سازمان انتقال خون با اشاره به شرایط جنگی و جابهجایی گسترده جمعیت از کلانشهرها به سایر استانها اظهار داشت: با انتقال بیماران و خانوادهها به استانهایی مانند مازندران، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی و اصفهان، نیاز به تأمین خون در استانهای مهمانپذیر افزایش یافت. به همین دلیل از مردم درخواست شد در طول سفرهای خود نیز برای اهدای خون اقدام کنند.
قرهباغیان افزود: در طول جنگ ۴۰ روزه، میزان جابهجایی خون و فرآوردههای خونی در کشور دو برابر شد و هیچ نقطهای از کشور با کمبود فرآوردههای خونی مواجه نشد. نیاز استانهای مختلف از سیستان و بلوچستان و خوزستان گرفته تا استانهای شمالی، شرقی و غربی کشور از طریق شبکه ملی انتقال خون تأمین شد.
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران همچنین اعلام کرد: با وجود کاهش حدود ۷ درصدی مراجعات در برخی مقاطع، میزان تولید خون و فرآوردههای خونی بیش از ۱۰ درصد افزایش یافت و تمامی نیازهای درمانی کشور بدون وقفه تأمین شد.
قرهباغیان تأکید کرد: مأموریت اصلی سازمان انتقال خون، تأمین خون سالم و کافی برای مراکز درمانی است و نباید هیچ بیماری به دلیل کمبود خون یا فرآوردههای خونی با تأخیر در درمان مواجه شود. همچنین باید شرایطی فراهم شود که پزشکان بتوانند با اطمینان کامل، اعمال جراحی و درمانهای مورد نیاز بیماران را در زمان مقرر انجام دهند.
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران با اشاره به اهمیت توسعه بانک خونهای نادر در کشور گفت: بر اساس تعریف، گروههای خونی نادر در ایران به گروههایی اطلاق میشود که از هر هزار نفر تنها یک نفر دارای آن باشد. هرچه فراوانی یک گروه خونی کمتر شود، در رده خونهای بسیار نادر و فوقالعاده نادر قرار میگیرد.
وی افزود: بانک خونهای نادر ایران از سال ۱۳۵۴ فعالیت خود را آغاز کرده است، اما توسعه این بانک همچنان از اولویتهای اصلی سازمان انتقال خون به شمار میرود. هدف آن است که با ارتقای استانداردها و گسترش ارتباطات بینالمللی، امکان تبادل خونهای نادر میان ایران و سایر کشورها فراهم شود؛ زیرا ممکن است یک گروه خونی نادر در ایران موجود باشد اما در کشور دیگری یافت نشود و یا بالعکس.
مدیرعامل سازمان انتقال خون با اشاره به یکی از نمونههای تلخ در این حوزه اظهار داشت: در یکی از موارد، بیماری به نام آمنه به دلیل نیاز به یک گروه خونی بسیار نادر که در کشور موجود نبود، جان خود را از دست داد. حتی در میان اعضای خانواده و بستگان وی نیز فردی با گروه خونی مشابه یافت نشد. این اتفاق ضرورت توسعه بانک خونهای نادر را بیش از پیش آشکار میکند.
قرهباغیان دومین مأموریت مهم سازمان را توسعه بانک اطلاعات داوطلبان اهدای سلولهای بنیادی خونساز عنوان کرد و گفت: امروزه در درمان بسیاری از سرطانها بهویژه سرطان خون، از سلولهای بنیادی خونساز استفاده میشود. این سلولها پس از تحریک مغز استخوان با دارو، از خون محیطی جداسازی و برای پیوند به بیماران تزریق میشوند.
وی افزود: موفقیت پیوند سلولهای بنیادی به وجود سازگاری و تجانس بافتی میان اهداکننده و گیرنده وابسته است. به همین دلیل ایجاد بانک اطلاعاتی گسترده از داوطلبان اهمیت ویژهای دارد. در حال حاضر اطلاعات بیش از ۱۰۰ هزار داوطلب در بانک سازمان انتقال خون ایران ثبت شده است، اما برنامهریزی شده این تعداد طی سه سال آینده به بیش از ۵۰۰ هزار نفر افزایش یابد.
قرهباغیان ادامه داد: در ۴۱ مرکز انتقال خون کشور، دفاتر جذب داوطلبان اهدای سلولهای بنیادی فعال هستند. اهداکنندگان خون زیر ۴۰ سال میتوانند در صورت تمایل، نمونهگیری شوند و اطلاعات آنان در این بانک ثبت شود تا در صورت نیاز بیماران و وجود تطابق بافتی، برای اهدای سلولهای بنیادی دعوت شوند.
وی همچنین افزایش تولید پلاکت را از دیگر برنامههای راهبردی سازمان انتقال خون عنوان کرد و گفت: پلاکت یکی از حیاتیترین فرآوردههای خونی است و برای بیمارانی استفاده میشود که توانایی تولید کافی پلاکت را ندارند. کاهش شدید پلاکت میتواند خطر خونریزی داخلی و حتی مرگ را به دنبال داشته باشد.
به گفته قرهباغیان، بیماران مبتلا به سرطانهای مختلف، افرادی که مغز استخوان آنان دچار آسیب شده و یا بیمارانی که سلولهای سرطانی به مغز استخوان آنها نفوذ کردهاند، از مهمترین مصرفکنندگان پلاکت هستند.
مدیرعامل سازمان انتقال خون با اشاره به روش اهدای پلاکت آفرزیس اظهار داشت: در این روش تنها پلاکت از خون فرد جدا شده و سایر اجزای خون مجدداً به بدن وی بازگردانده میشود. به همین دلیل فرد میتواند تا دو بار در هفته و حداکثر ۲۴ بار در سال پلاکت اهدا کند، در حالی که در اهدای خون کامل امکان اهدای مکرر وجود ندارد.
وی افزود: هر بیمار معمولا به پلاکت حاصل از حداقل پنج واحد خون اهدایی نیاز دارد، اما در روش آفرزیس، پلاکت مورد نیاز یک بیمار را میتوان تنها از یک اهداکننده تأمین کرد. این موضوع علاوه بر افزایش کیفیت درمان، احتمال بروز عوارض ناشی از دریافت خون از چندین اهداکننده را نیز کاهش میدهد.
قرهباغیان با بیان اینکه مدت زمان اهدای خون حدود ۱۰ دقیقه است، گفت: فرآیند اهدای پلاکت حدود یک ساعت و ۱۵ دقیقه به طول میانجامد و نیازمند مشارکت داوطلبانی است که آمادگی صرف زمان بیشتری را داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: در برخی کشورهای پیشرفته از جمله فرانسه، بخش عمده اهداکنندگان پلاکت را بانوان تشکیل میدهند. امیدواریم با اجرای برنامههای آموزشی و فرهنگسازی، بانوان و جوانان زیر ۲۵ سال نیز بیش از گذشته با اهمیت اهدای پلاکت آشنا شده و به جمع اهداکنندگان مستمر این فرآورده حیاتی بپیوندند.
قرهباغیان اذعان کرد: در حال حاضر بخشی از نیاز کشور از طریق تولیدکنندگان داخلی و بخشی نیز از طریق تأمینکنندگان خارجی تأمین میشود. خوشبختانه در زمینه تأمین کیسههای خون و سایر ملزومات مورد نیاز، مشکل حادی وجود ندارد و سفارشهای لازم نیز انجام شده است.
وی افزود: بخشی از محمولههای خریداریشده از خارج کشور از ماه آینده بهتدریج وارد ایران خواهد شد. البته تولیدکنندگان داخلی نیز برای تأمین برخی مواد اولیه به واردات وابسته هستند و طبیعی است که هرگونه محدودیت ناشی از تحریمها یا اختلال در مسیرهای حملونقل بینالمللی میتواند بر روند تأمین کالاها تأثیر بگذارد.
قرهباغیان ادامه داد: تاکنون در زمینه تأمین ملزومات مصرفی، کیسههای خون، تجهیزات آزمایشگاهی و کیتهای غربالگری با مشکل جدی مواجه نبودهایم. سازمان انتقال خون بهطور مستمر از منابع داخلی و خارجی سفارشگذاری میکند و دولت نیز با توجه به تجربه سالهای گذشته در مدیریت شرایط تحریم، تمهیدات لازم را برای تأمین بهموقع نیازهای کشور در نظر گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: در برخی موارد، مانند واردات خونهای نادر از کشورهای خارجی، تحریمها موجب ایجاد تأخیر در فرآیند تأمین شده است، اما تاکنون این مسائل مانع ارائه خدمات حیاتی به بیماران نشده است.
وضعیت بانک خونهای نادر کشور چگونه است و چه چالشهایی در این حوزه وجود دارد؟
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران در پاسخ به این پرسش اظهار کرد: شناسایی افراد دارای گروههای خونی نادر معمولاً در دو مسیر انجام میشود. نخست زمانی که فردی در بیمارستان بستری است و طی آزمایشها مشخص میشود گروه خونی وی بسیار نادر بوده و تأمین خون مورد نیاز او با دشواری همراه است. در این شرایط، سازمان انتقال خون ضمن بررسی وضعیت بیمار، از اعضای خانواده و بستگان نزدیک وی برای انجام آزمایش دعوت میکند.
وی افزود: در صورتی که افراد دارای گروه خونی نادر شناسایی شوند، از آنان درخواست میشود برای ذخیرهسازی خون در بانک خونهای نادر همکاری کنند. این خونها با روشهای تخصصی قابلیت نگهداری طولانیمدت، حتی تا چند دهه، را دارند.
وی ادامه داد: مسیر دوم شناسایی، بخش زنان و زایمان است. در برخی موارد، بروز مشکلاتی مانند زردی نوزادان میتواند نشانه وجود گروههای خونی نادر باشد که از این طریق نیز امکان شناسایی افراد و خانوادههای دارای این گروههای خونی فراهم میشود.
قرهباغیان با بیان اینکه وضعیت فعلی بانک خونهای نادر مطلوب است، تصریح کرد: با این حال، این بانک باید توسعه یابد؛ زیرا نیاز به خونهای نادر قابل پیشبینی نیست و ممکن است در هر زمان بیماری به این نوع خون نیاز پیدا کند.
وی تصریح کرد: بر اساس تجربههای بینالمللی، از جمله در کشور فرانسه، سهم بانوان در اهدای پلاکت بسیار بالاست. بانوان معمولاً مشارکت بیشتری در فعالیتهای انساندوستانه و اجتماعی دارند و احساس مسئولیت اجتماعی در این حوزه میان آنان چشمگیر است.
مدیرعامل سازمان انتقال خون افزود: در دوران دفاع مقدس نیز سهم بانوان در اهدای خون قابل توجه بود. سازمان انتقال خون تلاش میکند با اجرای برنامههای آموزشی و فرهنگی، زمینه حضور بیشتر بانوان و جوانان در فرآیند اهدای خون و پلاکت را فراهم کند.
قرهباغیان اظهار داشت: از نظر اخلاق حرفهای، سازمان انتقال خون موظف است تمامی خون و فرآوردههای دریافتشده را به مصرف بیماران برساند و نباید بیش از نیاز واقعی جامعه خون دریافت شود.
وی افزود: خون و فرآوردههای خونی دارای تاریخ مصرف مشخص هستند و مدیریت ذخایر باید بهگونهای انجام شود که همواره تعادل میان عرضه و تقاضا حفظ شود. از سوی دیگر، اگر فردی امروز خون اهدا کند، تا مدتی امکان اهدای مجدد نخواهد داشت؛ بنابراین نباید ظرفیت اهداکنندگان آینده را پیش از موعد مصرف کرد.
وی ادامه داد: هدف سازمان، مدیریت هوشمندانه ذخایر خونی و حفظ حضور مستمر اهداکنندگان در چرخه اهدای خون است تا در تمام ایام سال، بهویژه در مناسبتهایی مانند تاسوعا و عاشورا که مراجعهکنندگان افزایش مییابد، امکان تأمین نیاز بیماران وجود داشته باشد.
قرهباغیان گفت: پس از پایان جنگ، همچنان شاهد استقبال مطلوب مردم از اهدای خون هستیم. این مشارکت مردمی نقش مهمی در حفظ ذخایر استراتژیک خون کشور و تأمین نیاز مراکز درمانی داشته است.
وی تأکید کرد: بسیاری از بیماران، از جمله بیماران مبتلا به سرطان، تالاسمی، هموفیلی و افرادی که تحت عملهای جراحی قرار میگیرند، بهطور مستمر به خون و فرآوردههای خونی نیاز دارند و هرگونه اختلال در تأمین این نیازها میتواند سلامت آنان را با خطر مواجه کند.
قرهباغیان از مردم خواست اهدای خون را به مناسبتهای خاص محدود نکنند و با مراجعه مستمر به مراکز انتقال خون، سازمان را در تأمین نیاز بیماران در تمام روزهای سال یاری کنند.
نظرات کاربران